يعقوب ليث
يعقوب ليث آزادمرد ايراني و اين مبارز خستگي ناپذير راه تجديد استقلال ملي ايران و قهرمان ميهن کار آزاد کردن هرات باميان بلخ کابل غزنه و بست از سلطه اعراب را در ۲۱ بهمن تکميل کرد(۸۶۷ ميلادي)يعقوب در طول ۱۱سال بعد نيشابور گرگان کرمان و فارس و خوزستان را هم متصرف شد در ساحل دجله با خليفه عباسي به جنگ پرداخت.
يعغوب ليث فرمانروا و پيشواي عياران و جوانمردان سيستان بود در ده قرنين که از پايگاه هاي افسانه اي رستم و ستورگاه او بود ديده به جهان گشود .چون باليد و کار آمد شد براي رهايي ميهن از آشوب و آشفتگي و گسيختگي کمر همت بست .او خود را از پشت و نژاد گرشاسپ نياي رستم مي دانست .پس او از دوده و تخمه رستم است و رستم پاسدار ايران و پديد آورنده آيين معرفت و جوانمردي و راهرو و پوينده هفت خان و هفت شهر عشق يا هفتگانه رسايي بود .
آموزگار و پروردگار سياوش و نمايان ساز و بر تخت نشاننده کيخسرو و نياکان او بود...يعقوب روزگار ايران و مهراب و قبله گاه رستم را پريشان و تلخ ديد بايد بر می خاست و برخاست از همه کارهاي او مي گذريم به بزرگترين کارش مي پردازيم و آفرين بر او که که بار امانت را پيش ار فردوسي بر دوش کشيد و در دل گفت قرعه کار به نام من ديوانه زدند
يعقوب به فرمانروايي مي رسد شاعران او را مي ستايند به تازي يعقوب مي گويد: ((چيزي که من اندر نيابم چرا بايد گفت؟))و تا آن زمان نامه پارسي نبود و اولين شعر پارسي درآن هنگام سروده شد و اينچنين ايران و زبان ايراني زنده مي شود .
سپس دستور آوردن خداينامک از هندوستان را مي دهد و فرمود آنرا به پارسي نقل کنند و از زمان خسروپرويز تا ختم کار يزگرد هر آنچه نقل شده بود بدان کتاب الحاق نمودند و از تاج پسر خراساني از هرات و يزدان داد پسر شاپور از سيستان ماهوي پسر خورشيد از نيشابور و شادان پسر برزين از توس بهره بردند و فردوسي نيز به چگونگي گردآوري شاهنامه و نقش يعقوب ليث اشاره کرده و مي فرمايد:
يکي نامه بد از گه باستان / فراوان بد و اندرون داستان
پراکنده در دست هر موبدي / از او بهرهاي برده هر بخردي
يکي پهلوان بود دهقان نژاد /دلير و بزرگ و خردمند و راد
پژوهنده روزگار نخست / گذشته سخن ها همه باز جست
ز هر کشوري موبدي سالخورد/بياورد و اين نامه را گرد کرد
بپرسيدشان از نژاد و کيان /و از آن نامداران فرخ گوان
که گيتي به آغاز چون داشتند/ که ايدون به ما خوار بگذاشتند
چگونه سر آمد به نيک اختري /بر ايشان همه روز کند آوري
بگفتند پيشش يکايک مهان/سخن شاهان و گشت جهان
چو بشنيد از ايشان سپهبد سخن/ يکي نامورنامه افکند بن
چنان يادگاري شد اندر جهان/بر او آفرين از کهان و مهان
واينچنين است توصيف اين پهلوان دهقان نژاد و دلير و بزرگ و خردمندو راد و پژوهنده روزگار نخست از زبان فردوسي که در نخستين برخورد شاهانه مي گويد بايد سخن به پارسي گفته شودو در بستر بيماري پاسخ جانانه اي به خليفه تازي عباسي که با خواري و زبوني پيشنهاد صلح مي آورد مي دهد (ماجرای نان و پياز و شمشير)و مي گويد:
من پارسي نژاد و فروزنده اخترم
گردي ستوده پروز و مردي دلاورم
زي خسروان گرايد پاکيزه گوهرم
تا آشنا به قبضه تيغ است دست من
چشم فلک به خواب نبيند شکست من
اين شعر بسيار زيبا و شور انگيز است .شايد امروز ديگر نامي و نشاني از يعقوب ليث در ميان نباشد و آرامگاه او ساکت و دور افتاده در گوشه اي از خاک پاک ايران زمين(حد فاصل دزفول-شوشتر)اما نژاد ايراني او و جنبشي که او پايه گذارد همچنان پابرجاست و برماست که راهش و هدفش را که همان بازيابي و شناخت هويت و فرهنگ ايرانی است پرتوان تر از گذشته انجام دهيم
شاگرد طب بايد آزاده دل و نيكو سرشت باشد